Dr Paweł Litwiński o krwi
‘Krew pełni w organizmie szereg kluczowych funkcji, do których należą w szczególności: transport tlenu i dwutlenku węgla między układem oddechowym i tkankami, transport substancji pokarmowych, produktów przemiany materii, hormonów, czy udział w procesach krzepnięcia oraz obronnych organizmu. Układ krążenia dorosłego człowieka zawiera około 70–80 ml krwi na kilogram masy ciała, czyli człowiek o przeciętnej masie ciała ma w sobie 5 do 6 litrów krwi (z racji różnicy w rozmiarach i masie ciała, mężczyźni mają przeciętnie około litra więcej krwi od kobiet).
rozwiń
U dzieci krew to ok. 1/10 do 1/9 wagi ciała. Transfuzja krwi, czyli zabieg polegający na przetaczaniu pewnej ilości krwi lub produktów krwiopochodnych, ma na celu substytucję utraconych składników, np. w przebiegu operacji, powypadkowego krwotoku lub porodu. W przypadku transfuzji niezbędne jest stosowanie krwi zgodnej grupowo zarówno w układzie AB0 jak i w zakresie czynnika Rh.
Transfuzję krwi, jak każdy rodzaj leczenia, należy przeprowadzać tylko wtedy, gdy jest to niezbędne. Prawdopodobieństwo przeniesienia zakażenia poprzez przetoczenie krwi jest bardzo niskie bowiem wszyscy dawcy krwi są starannie badani, aby upewnić się, że oddawana przez nich krew jest jak najbezpieczniejsza. Ryzyko zakażenia wirusowym zapaleniem wątroby w wyniku transfuzji krwi wynosi obecnie około 1 do 500 tysięcy w przypadku zapalenia wątroby typu B, oraz 1 do 30 milionów w odniesieniu do typu C.
Ryzyko zakażenia wirusami HIV czy HTLV wynosi 1 do 5 milionów. Każdego roku dokonuje się przetaczania około 2,7 miliona jednostek krwi w Anglii (45 jednostek / 1000 mieszkańców), 2,1 miliona we Francji (34 jednostki/1000 mieszkańców) czy 13,5 miliona w Stanach Zjednoczonych (51 jednostek/ 1000 mieszkańców). Łącznie na świecie rocznie przetacza się około 90 milionów (!!!) jednostek koncentratu krwinek czerwonych (12 jednostek / 1000 mieszkańców). Pacjenci „chirurgiczni” zużywają ponad 50 % krwi dostępnej, a wśród nich wysuwają się na czoło pacjenci kardiochirurgiczni i ortopedyczni. Spośród chorych „internistycznych” największe zapotrzebowanie na produkty krwiopochodne cechuje pacjentów hematologicznych i onkologicznych (>20%). Krwiodawstwo w Polsce ma charakter honorowy, co oznacza, że poza ściśle określonymi wyjątkami opiera się na zasadzie dobrowolnego i bezpłatnego oddawania krwi. Zgodnie z obowiązującym prawem (Ustawa z 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi, Dz. U. Nr 106, poz. 681), w Polsce do pobierania krwi do przetoczeń i dalszego jej przetwarzania polegającego na oddzielaniu składników, uprawnione są wyłącznie:
Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (RCKiK)
Wojskowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa
Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa MSWiA.
Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa pobierają krew w swoich własnych siedzibach, w należących do nich Oddziałach Terenowych oraz w Punktach Pobrań a także w systemie ekipowym. Ekipowe pobieranie krwi polega na uruchomieniu mobilnego punktu pobrań, działającego przez kilka godzin lub kilka dni w roku i obsługiwanego przez ekipę składająca się z wykwalifikowanego personelu z RCKiK lub Oddziału Terenowego. Każdego roku coraz więcej krwi pobierana jest przez ekipy wyjazdowe (w 2008 r ok. 25%), bo taki system pracy pozwala dotrzeć pracownikom RCKiK bezpośrednio do krwiodawców - w ich miejscach pracy lub zamieszkania. Do tego typu akcji włącza się także Fundacja Ronalda McDonalda, która już od wielu lat udostępnia swój ambulans na potrzeby letnich akcji krwiodawstwa prowadzonych przez Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa. Każdego sezonu ambulans, jako mobilna stacja krwiodawstwa, odwiedza kilkanaście miejscowości. Można go też spotkać na takich wydarzeniach jak festiwal Przystanek Woodstock w Kostrzynie, czy pokazy lotnicze Airshow w Radomiu.
Jako lekarz-kardiochirurg zachęcam Państwa do oddawania krwi bowiem bez Waszej bezinteresownej pomocy nasza działalność chirurgiczna byłaby niemożliwa !!!
Z góry dziękuję,
Paweł Litwiński Kardiochirurg, pracujący w Klinice Kardiochirurgii i Transplantologii Instytutu Kardiologii w Warszawie. Klinika wykonuje zakres zabiegów kardiochirurgicznych oraz prowadzi program transplantacji serca, zapoczątkowany przez prof. Zbigniewa Religę w 2001 r , oraz mechanicznego wspomagania krążenia.
zwiń